Ból kolan przez płaskostopie – jak działa mechanizm łańcucha błędów
w ciele?
Fot. Freepik
Dlaczego od płaskostopia bolą kolana? Wyjaśniamy mechanizm „łańcucha błędów”
Wielu pacjentów zgłaszających się do specjalisty z bólem kolan jest zaskoczonych, gdy zamiast na kolano, specjalista patrzy na ich stopy. Czy to możliwe, by wada stopy była główną przyczyną problemów ze stawem kolanowym? Metaanalizy badań biomechanicznych (badania, które wyciągają wnioski z dziesiątek innych publikacji, obejmując tysiące pacjentów) publikowane m.in. w Gait & Posture oraz British Journal of Sports Medicine nie pozostawiają złudzeń: tak.
Oto naukowe wyjaśnienie, dlaczego Twoje kolana „płacą” za opadnięte łuki stóp.
Mechanizm „Domina”: Od pronacji do bólu kolana.
Kluczem do zrozumienia tego problemu jest pojęcie nadmiernej pronacji, która nierozerwalnie wiąże się z płaskostopiem podłużnym. Metaanalizy wykazują następujący ciąg zdarzeń:
1. Zapadnięcie łuku: Stopa traci swoją wysokość i „rozlewa się” do wewnątrz.
2. Rotacja wewnętrzna piszczeli: Ponieważ kość skokowa jest połączona z kością piszczelową, opadająca stopa wymusza rotację podudzia do wewnątrz.
3. Koślawienie kolana: Piszczel rotując się, „ciągnie” za sobą staw kolanowy, zmuszając go do uciekania do środka.
4. Nienaturalny nacisk: Rzepka przestaje poruszać się w swoim fizjologicznym torze, co prowadzi do przeciążeń.
Co mówią liczby? Dowody z metaanaliz
Przeglądy systematyczne (np. Neal et al., 2014) potwierdzają silną korelację między stopą płasko-koślawą a zespołem bólu stawu rzepkowo-udowego (PFPS).
- Osoby z nadmierną pronacją są statystycznie bardziej narażone na chondromalację rzepki.
- Metaanalizy wskazują, że płaskostopie zmienia wektor siły mięśnia czworogłowego uda (tzw. kąt Q), co powoduje, że rzepka jest dociskana do zewnętrznej krawędzi stawu ze znacznie większą siłą.
Najczęstsze schorzenia kolan wynikające z płaskostopia
W oparciu o dane medyczne, niewłaściwa statyka stopy najczęściej prowadzi do:
- Zespołu pasma biodrowo-piszczelowego (ITBS): Częsty problem u biegaczy, gdzie rotacja nogi powoduje drażnienie tkanek po zewnętrznej stronie kolana.
- Zmian zwyrodnieniowych w obrębie stawu kolanowego: Długotrwałe płaskostopie powoduje nierównomierne ścieranie chrząstki stawowej, co po latach może skutkować koniecznością leczenia zachowawczego bądź operacyjnego.
- Przeciążenia więzadła pobocznego przyśrodkowego (MCL): Ciągłe „koślawienie” kolana nadmiernie rozciąga struktury po wewnętrznej stronie stawu.
Czy wkładki i ćwiczenia mogą uratować kolana?
Dobra wiadomość płynąca z metaanaliz jest taka, że korekcja „fundamentu” przynosi ulgę „piętrom wyżej”. Badania porównawcze wykazują, że zastosowanie indywidualnych wkładek ortopedycznych u pacjentów z bólem kolan i płaskostopiem:
- Zmniejsza ból o średnio 30-50% w ciągu pierwszych miesięcy stosowania.
- Poprawia wzorzec aktywacji mięśni stabilizujących biodro (mięsień pośladkowy średni), co dodatkowo chroni kolano.
Jeśli cierpisz na nawracające bóle kolan, a tradycyjne maści czy opaski nie pomagają, przyczyną może być Twoja stopa. Według współczesnej nauki, kolano jest „ofiarą” ustawienia stopy i biodra. Skuteczna terapia musi więc zacząć się od dołu.
Czytaj więcej
Related Posts
Jestem dyplomowanym fizjoterapeutą z wieloletnim doświadczeniem w pracy z pacjentami po urazach, operacjach i przeciążeniach. W swojej pracy łączę nowoczesne metody terapii manualnej, ćwiczenia funkcjonalne i indywidualne podejście do każdego pacjenta.
Swoje ponad 10 letnie doświadczenie zdobywałem zarówno w Polsce jak i za granicą. Przez 5 lat pracowałem w publicznym szpitalu we Francji pomagając pacjentom ortopedycznym, neurologicznym oraz geriatrycznym dojść do pełnej sprawności. Pełniłem opiekę fizjoterapeutyczną nad zawodniczkami Kadry Narodowej juniorek w zapasach podczas przygotowania do Mistrzostw Świata 2019 oraz Mistrzostw Europy 2019.
Specjalizuje się w fizjoterapii ortopedycznej, pourazowej oraz sportowej. Od początku mojej przygody z fizjoterapią patrzę na człowieka holistycznie. W dalszym ciągu pogłębiam swoją wiedzę uczestnicząc w szkoleniach, z zakresu fizjoterapii oraz ortopodologii, które dają mi możliwość skutecznej pracy z pacjentem.
- Marcin Wędzik
- Marcin Wędzik
- Marcin Wędzik
- Marcin Wędzik
